Mindfulness

Mindfulness is een aandachtgerichte techniek die is ontstaan binnen de cognitieve gedragstherapie (CGT) en gericht is op het versterken van bewustzijn en aandacht in het hier en nu.

 

Binnen de gedragstherapie wordt mindfulness toegepast als een methode om gedachten, gevoelens en lichamelijke gewaarwordingen zonder oordeel waar te nemen, zodat men niet meteen automatisch op deze ervaringen reageert. Deze techniek helpt om automatische, vaak negatieve denkpatronen te doorbreken, waardoor ruimte ontstaat voor nieuwe, constructieve manieren van omgaan met emoties en uitdagingen.

​

Ontwikkeling en Geschiedenis van Mindfulness in de Gedragstherapie​

Mindfulness zoals we het vandaag kennen, vindt zijn oorsprong in het werk van de Amerikaanse moleculair bioloog en psycholoog Jon Kabat-Zinn. In de jaren ’70 ontwikkelde hij het programma Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) aan de Universiteit van Massachusetts. Kabat-Zinn was geïnspireerd door zijn eigen ervaring met meditatie en yoga en zag een potentieel om deze technieken toe te passen in de medische psychologie, in het bijzonder om stress en chronische pijn te verlichten. MBSR wordt beschouwd als het fundament van mindfulness in de moderne psychologie.

​

In de jaren die volgden, werd mindfulness een belangrijke component van de zogenaamde "derde generatie" gedragstherapieën, een tak binnen de CGT die verder gaat dan de klassieke cognitieve technieken. Zo ontstond onder andere de Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT), een programma dat mindfulness en CGT combineert, gericht op terugvalpreventie bij depressie. Dit programma werd ontwikkeld door Zindel Segal, Mark Williams en John Teasdale en heeft bewezen effectief te zijn in het verminderen van terugval bij personen met een voorgeschiedenis van depressieve episodes.​

​

De Link tussen Mindfulness en Boeddhistische Meditatie

Hoewel mindfulness binnen de gedragstherapie is ontwikkeld als een techniek zonder religieuze invulling, ligt de oorsprong van het concept diep geworteld in het boeddhisme. In de boeddhistische traditie is mindfulness, ofwel sati in het Pali, een van de kernprincipes van meditatiebeoefening en verwijst het naar een voortdurend bewustzijn van het huidige moment. Deze praktijk helpt mensen gedachten en emoties te observeren zonder eraan vast te klampen of erin meegezogen te worden, een houding die goed aansluit bij de doelen binnen de gedragstherapie.

​

In het westen werd mindfulness aangepast om toegankelijk te zijn voor mensen van alle achtergronden en overtuigingen, zonder de religieuze context van het boeddhisme. Deze benadering richt zich op het ontwikkelen van aandacht en bewustzijn zonder oordeel en biedt wetenschappelijk onderbouwde methoden voor het verminderen van stress en het verbeteren van welzijn.

​

De Effecten van Mindfulness binnen de Gedragstherapie

Binnen de gedragstherapie wordt mindfulness ingezet als een krachtig instrument voor het versterken van emotionele regulatie en veerkracht. Door mindfulness regelmatig te beoefenen, ontwikkelen cliënten het vermogen om meer afstand te nemen van gedachten en emoties en om situaties met meer helderheid en stabiliteit te benaderen. Onderzoek toont aan dat mindfulness positieve effecten heeft op psychische klachten zoals depressie, angst en stress, en het wordt dan ook vaak gebruikt in combinatie met andere CGT-technieken.

​

Praktische Mindfulness-toepassingen​

Mindfulness kan beoefend worden door middel van verschillende oefeningen, zoals ademhalingsoefeningen, bodyscan en geleide meditatie. Deze oefeningen helpen om gedachten en gevoelens te observeren zonder te oordelen en bevorderen een houding van acceptatie. Door mindfulness te integreren in het dagelijks leven leren mensen om automatische reacties op stressvolle situaties te doorbreken en bewust te kiezen hoe ze willen reageren.

​

Mindfulness als Onderdeel van een Breder Therapeutisch Palet

Mindfulness wordt vaak ingezet als onderdeel van een breder behandelplan binnen de gedragstherapie en kan goed gecombineerd worden met andere cognitieve technieken. Door de integratie van mindfulness in CGT ontstaat een rijke combinatie van inzichten en vaardigheden die cliënten helpt om niet alleen symptomen te verminderen, maar ook een stabiele en veerkrachtige levenshouding te ontwikkelen.

​

Mindfulness blijft zich verder ontwikkelen en neemt binnen de psychologie een vaste plaats in als een waardevolle techniek die mensen helpt om met aandacht en compassie naar zichzelf te kijken en gezondere manieren van reageren op het leven te ontwikkelen.​

​

Als psycholoog-onderzoeker (UGent) en klinisch psycholoog in opleiding (VUB), begeleid ik je professioneel en op basis van wetenschappelijke inzichten door de training heen. Het is belangrijk om te weten dat mindfulness geen vervanging is voor therapeutische behandeling. Indien je al bij een psycholoog in begeleiding bent, kan, indien je dat wenst, contact worden gelegd om de samenwerking en afstemming te bevorderen.

​

Omdat mindfulness een intensief en persoonlijk proces is, plan ik altijd een intakegesprek voorafgaand aan de training om samen jouw doelen en verwachtingen te bespreken.